Rusiya və Ermənistan liderləri arasında baş verən son polemikalar Cənubi Qafqazın siyasi mənzərəsində yeni bir gərginlik dalğasının xəbərçisidir.
Vladimir Putin və Nikol Paşinyan arasındakı bu qiyabi və birbaşa müzakirələr artıq lokal xarakterli məsələləri aşaraq, qlobal güclərin bölgədəki nüfuz savaşının tərkib hissəsinə çevrilib. Diqqət çəkən əsas məqam isə polemikanın daha çox Rusiya–Ermənistan münasibətləri və Rusiya–Qərb qarşıdurması müstəvisində aparılmasıdır.
Moskvanın ritorikasında əsas xətt Ermənistanın iqtisadi asılılığını qabartmaq üzərində qurulub. Rusiyanın Ermənistana təqdim etdiyi iqtisadi imkanlar – xüsusilə qazın aşağı qiymətlərlə satılması, ticarət dövriyyəsinin 6 milyard dolları keçməsi – Kremlin arqumentlərinin əsasını təşkil edir. Bununla yanaşı, bu ticarət dövriyyəsində reeksportun xüsusi çəkisinin olması da diqqətə çatdırılır. Ermənistanın Qərb sanksiyalarını dolayısı ilə aşmaq üçün tranzit rolunu oynaması Moskva üçün həm iqtisadi, həm də siyasi rıçaq kimi istifadə olunur. Bu fonda Putinin mesajları dolayısı ilə belə bir fikir formalaşdırır: iqtisadi baxımdan Rusiyadan faydalanan Ermənistanın siyasi olaraq Qərbə meyillənməsi etimad böhranı yaradır.
İrəvanın mövqeyində isə daha çox suverenlik və balans siyasəti vurğulanır. Paşinyanın ritorikası Ermənistanın müstəqil qərarvermə hüququna istinad edir və ölkənin yalnız bir güc mərkəzinə bağlanmasının risklərini ön plana çıxarır. Lakin bu yanaşma fonunda Moskva ilə münasibətlərdə gərginliyin artması qaçılmaz görünür.
Mövcud polemikanın dərin qatlarında isə Ermənistanda formalaşan seçkiqabağı mühit dayanır. Ölkədə siyasi gərginliyin yüksəlməsi fonunda liderlər arasında sərtləşən dialoq daxili auditoriyaya hesablanmış mesajlar kimi də qiymətləndirilə bilər. Ekspertlər hesab edir ki, Rusiyanın Ermənistanda mümkün siyasi dəyişikliklərdə maraqlı olması, rusiyapərəst qüvvələrin yenidən aktivləşdirilməsi istiqamətində atılan addımlar və Paşinyana yönələn sərt tənqidlər İrəvan tərəfindən daxili işlərə müdaxilə kimi qəbul olunur.
Eyni zamanda proseslər yalnız Rusiya ilə məhdudlaşmır. Qərb də Ermənistanın siyasi həyatında aktiv rol oynayır. Maraqlıdır ki, digər ölkələrdə demokratik standartlar və insan haqları məsələlərində sərt mövqe nümayiş etdirən Qərb institutlarının Ermənistandakı proseslərə daha yumşaq yanaşması müşahidə olunur. Bu selektiv münasibət regionun geosiyasi əhəmiyyəti və Ermənistanın strateji mövqeyi ilə izah edilir. Beləliklə, Ermənistan faktiki olaraq iki böyük güc mərkəzinin rəqabət apardığı platformaya çevrilib.
Hazırkı reallıqda geosiyasi mənzərəni belə ümumiləşdirmək olar: Rusiya ilə Qərb arasında açıq qarşıdurma Ukraynada davam etdiyi halda, daha səssiz və siyasi xarakterli mübarizə Ermənistanda cərəyan edir. Bu isə ölkəni “soyuq müharibə”nin əsas məkanlarından birinə çevirir və onun daxili sabitliyini ciddi şəkildə sınağa çəkir.
Bütün bu mürəkkəb proseslər fonunda Azərbaycanın mövqeyi fərqli strateji xətt üzrə inkişaf edir. Prezident İlham Əliyev tərəfindən yürüdülən siyasət balanslaşdırılmış və milli maraqlara əsaslanan yanaşma ilə seçilir. Azərbaycan heç bir güc mərkəzinin təsiri altına düşmədən, həm Rusiya, həm də Qərb ilə münasibətləri praqmatik əsasda qurur.
Bu yanaşma ölkəni regionda passiv obyekt deyil, aktiv geosiyasi subyektə çevirir. Ermənistanın daxili çəkişmələr və xarici təsirlər arasında sıxışdığı bir vaxtda, Azərbaycanın nümayiş etdirdiyi sabitlik və ardıcıl siyasət xətti onun regional liderlik mövqeyini daha da gücləndirir.
Digər tərəfdə isə Putin və Paşinyan arasında baş verən polemika təkcə iki ölkə arasındakı fikir ayrılıqları deyil. Bu, daha geniş miqyasda Rusiya ilə Qərb arasında davam edən geosiyasi rəqabətin Cənubi Qafqazdakı əks-sədasıdır. Ermənistanda seçkiqabağı gərginliyin artması isə bu rəqabətin yaxın dövrdə daha da kəskin fazaya keçə biləcəyini göstərir.
